Nhãn năng lượng là gì? Phân loại, Cách đọc và Quy định dán nhãn

Nhãn năng lượng là gì? Đây là tấm nhãn được dán trên các thiết bị điện nhằm cung cấp thông tin về hiệu suất và mức tiêu thụ điện năng của sản phẩm đó. Tuy nhiên, để chọn đúng thiết bị tiết kiệm điện nhất, bạn cần hiểu rõ phân loại nhãn năng lượng, thành thạo cách đọc nhãn năng lượng cũng như nắm chắc các quy định dán nhãn năng lượng mới nhất hiện nay. Bài viết dưới đây của OPACONTROL sẽ là cuốn cẩm nang trọn gói giúp bạn làm chủ các thông số này chỉ trong 5 phút!

1. Nhãn năng lượng là gì?

Nhãn năng lượng (hay còn gọi là tem năng lượng) là loại nhãn được dán trên các phương tiện, thiết bị nhằm cung cấp thông tin minh bạch về mức tiêu thụ năng lượng và hiệu suất năng lượng của sản phẩm. Thông qua các chỉ số định lượng trên nhãn, người tiêu dùng có thể nhận biết chính xác mức độ tiết kiệm điện của thiết bị, từ đó dễ dàng so sánh và lựa chọn sản phẩm tối ưu nhất với nhu cầu sử dụng.

Có thể hiểu đơn giản, nhãn năng lượng chính là “thước đo” phản ánh công nghệ và khả năng tiết kiệm của một sản phẩm. Thiết bị có hiệu suất năng lượng càng cao thì càng tiêu thụ ít điện năng hơn để tạo ra cùng một hiệu quả hoạt động, giúp người dùng cắt giảm tối đa chi phí vận hành trong suốt vòng đời sản phẩm.

Tại Việt Nam, mẫu nhãn năng lượng, nội dung thể hiện cũng như các hạn mức hiệu suất năng lượng (TCVN) được Bộ Công Thương quy định và điều chỉnh theo từng thời kỳ. Sự thay đổi này nhằm phù hợp với trình độ phát triển công nghệ của doanh nghiệp, mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả của quốc gia và yêu cầu quản lý nhà nước. Do đó, tiêu chí đánh giá và hình thức thể hiện trên nhãn sẽ được cập nhật liên tục theo các quy định hiện hành.

Trước khi được phép lưu thông và dán nhãn năng lượng, các sản phẩm thuộc danh mục bắt buộc phải trải qua quá trình thử nghiệm nghiêm ngặt tại các phòng thử nghiệm độc lập đạt chuẩn (với hệ thống quản lý chất lượng đạt ISO/IEC 17025) được Bộ Công Thương chỉ định hoặc thừa nhận. Kết quả thử nghiệm này là căn cứ pháp lý duy nhất để doanh nghiệp thực hiện thủ tục Công bố hiệu suất năng lượng. Sau khi hoàn tất đăng ký, doanh nghiệp tự in, tự dán nhãn và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật dưới cơ chế hậu kiểm, thanh tra đột xuất từ cơ quan quản lý.

2. Nhãn năng lượng xác nhận là gì?

Nhãn năng lượng xác nhận là loại tem chứng nhận do cơ quan có thẩm quyền cấp, được dán trên các thiết bị điện nhằm xác nhận sản phẩm đáp ứng hoặc vượt mức hiệu suất năng lượng theo quy định. Nhãn này thể hiện bằng biểu tượng “Ngôi sao năng lượng Việt Nam”, áp dụng cho các sản phẩm đạt tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng cao (HEPS) do Bộ Công Thương ban hành.

Việc gắn nhãn năng lượng xác nhận giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết các thiết bị có khả năng tiết kiệm điện vượt trội, đồng thời là cơ sở để khuyến khích sử dụng các sản phẩm hiệu suất cao, giảm tiêu thụ năng lượng và bảo vệ môi trường.

3. Nhãn năng lượng so sánh là gì?

Nhãn năng lượng so sánh là loại tem do cơ quan có thẩm quyền cấp, được dán trên các thiết bị điện – điện tử nhằm thể hiện mức hiệu suất sử dụng năng lượng của sản phẩm so với các sản phẩm cùng loại trên thị trường.

Nhãn này thể hiện dưới dạng xếp hạng (thường bằng số sao hoặc mức hiệu suất), giúp người tiêu dùng dễ dàng so sánh và đánh giá mức tiêu thụ điện giữa các model khác nhau, từ đó lựa chọn được sản phẩm có khả năng tiết kiệm năng lượng tốt hơn.

4. Nhãn năng lượng hiệu suất cao nhất là gì?

Nhãn hiệu suất năng lượng cao nhất là loại nhãn năng lượng tự nguyện do cơ quan có thẩm quyền cấp cho các sản phẩm có mức hiệu suất sử dụng năng lượng vượt trội so với tiêu chuẩn thông thường, thường cao hơn mức 5 sao trong hệ thống nhãn năng lượng so sánh.

Nhãn này được sử dụng để chứng nhận những thiết bị có khả năng tiết kiệm điện năng tối ưu nhất trên thị trường, giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện và lựa chọn các sản phẩm đạt hiệu quả năng lượng cao, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp cải tiến công nghệ nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng.

5. Ý nghĩa của nhãn năng lượng

Để hiểu rõ giá trị của nhãn năng lượng, cần xem xét những ý nghĩa mà loại nhãn này mang lại trong thực tiễn.

• Cung cấp thông tin về hiệu suất sử dụng năng lượng của sản phẩm: Nhãn năng lượng giúp người tiêu dùng nhận biết mức tiêu thụ điện năng và hiệu quả sử dụng năng lượng của thiết bị trước khi quyết định mua.
• Hỗ trợ so sánh giữa các sản phẩm cùng loại: Thông qua các chỉ số hiệu suất hoặc mức xếp hạng sao, người dùng có thể dễ dàng đánh giá và lựa chọn sản phẩm có khả năng tiết kiệm năng lượng tốt hơn.
• Giúp giảm chi phí điện năng trong quá trình sử dụng: Việc lựa chọn các thiết bị có hiệu suất năng lượng cao góp phần giảm lượng điện tiêu thụ, từ đó tiết kiệm chi phí vận hành cho người sử dụng.
• Khuyến khích sử dụng các sản phẩm tiết kiệm năng lượng: Nhãn năng lượng là công cụ thúc đẩy xu hướng tiêu dùng các thiết bị có hiệu suất cao, góp phần sử dụng năng lượng hiệu quả và tiết kiệm.
• Góp phần bảo vệ môi trường: Giảm tiêu thụ năng lượng đồng nghĩa với việc giảm nhu cầu khai thác tài nguyên và giảm phát thải khí nhà kính, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
• Thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến công nghệ: Các quy định về dán nhãn năng lượng tạo động lực cho nhà sản xuất nâng cao chất lượng sản phẩm, cải thiện hiệu suất năng lượng và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
• Hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước trong việc thực hiện chính sách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Nhãn năng lượng là một công cụ quan trọng để quản lý, kiểm soát và định hướng thị trường theo mục tiêu tiết kiệm năng lượng quốc gia.

6. Nhãn năng lượng 5 sao có ý nghĩa gì?

Nhãn năng lượng 5 sao thể hiện sản phẩm đạt mức hiệu suất năng lượng cao nhất trong hệ thống nhãn năng lượng so sánh, cho thấy thiết bị có khả năng sử dụng năng lượng hiệu quả và tiết kiệm điện hơn so với các sản phẩm cùng loại trên thị trường.

Ý nghĩa của nhãn năng lượng 5 sao bao gồm:

• Khẳng định hiệu suất năng lượng cao: Sản phẩm đạt 5 sao có mức tiêu thụ năng lượng thấp hơn và hiệu quả sử dụng năng lượng cao hơn so với các thiết bị có số sao thấp hơn trong cùng nhóm sản phẩm.
• Giúp tiết kiệm chi phí sử dụng: Nhờ khả năng tiết kiệm điện tốt, người dùng có thể giảm đáng kể chi phí điện năng trong suốt quá trình vận hành thiết bị.
• Là cơ sở để lựa chọn sản phẩm tiết kiệm điện: Mức xếp hạng 5 sao giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận biết và ưu tiên lựa chọn các thiết bị có hiệu quả năng lượng cao.
• Góp phần bảo vệ môi trường: Việc sử dụng các sản phẩm đạt nhãn năng lượng 5 sao giúp giảm nhu cầu tiêu thụ điện năng, từ đó góp phần giảm phát thải khí nhà kính và sử dụng tài nguyên năng lượng hiệu quả hơn.
• Thể hiện sự tuân thủ các yêu cầu về hiệu suất năng lượng: Sản phẩm được xếp hạng 5 sao phải đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật và mức hiệu suất năng lượng theo quy định hiện hành của Bộ Công Thương.

7. Các loại mặt hàng cần dán nhãn năng lượng

Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, Nhà nước đã quy định danh mục các sản phẩm bắt buộc phải dán nhãn năng lượng theo các văn bản pháp luật hiện hành.

STT	Tên mặt hàng/Thiết bị	TCVN áp dụng	Tình trang áp dụng (Tính đến thời điển hiện tại 2026)
Nhóm thiết bị gia dụng
1	Đèn huỳnh quang (ống thẳng, compact)	TCVN 7896, TCVN 7897	Đã bắt buộc
2	Bóng đèn LED	TCVN 11844	Đã bắt buộc
3	Chấn lưu điện từ và điện tử cho đèn huỳnh quang	TCVN 7899, TCVN 8248	Đã bắt buộc
4	Quạt điện	TCVN 7826	Đã bắt buộc
5	Máy điều hòa không khí (Máy lạnh)	TCVN 7830	Đã bắt buộc
6	Tủ lạnh, tủ đông gia dụng	TCVN 7828	Đã bắt buộc
7	Máy giặt gia dụng	TCVN 8526	Đã bắt buộc
8	Nồi cơm điện	TCVN 8252	Đã bắt buộc
9	Bình đun nước nóng có dự trữ (Bình nóng lạnh)	TCVN 7898	Đã bắt buộc
10	Máy thu hình (Tivi)	TCVN 9536	Đã bắt buộc
11	Bếp hồng ngoại	TCVN 13373	Bắt buộc từ 15/07/2026 (Sắp áp dụng)
12	Bế từ	TCVN 13372	Bắt buộc từ 15/07/2026 (Sắp áp dụng)
Nhóm thiết bị văn phòng và thương mại
1	Màn hình máy tính	TCVN 9505	Đã bắt buộc
2	Tủ giữ lạnh thương mại	TCVN 10289	Đã bắt buộc
3	Máy in	TCVN 9508	Tự nguyện (Khuyến khích)
4	Máy photocopy	TCVN 9510	Tự nguyện (Khuyến khích)
5	Máy tính để bàn (PC)	TCVN 11847	Tự nguyện (Khuyến khích)
Nhóm thiết bị công nghiệp
1	Động cơ điện không đồng bộ ba pha rôto lồng sóc	TCVN 7540	Đã bắt buộc
2	Máy biến áp phân phối	TCVN 8525	Đã bắt buộc
3	Đèn điện LED chiếu sáng đường phố	TCVN 12611	Bắt buộc từ 15/07/2026 (Sắp áp dụng)
4	Máy nén khí	TCVN 13170	Đang trong lộ trình áp dụng
Nhóm phương tiện giao thông vận tải
1	Xe ô tô con (đến 7 chỗ) sử dụng nhiên liệu xăng, dầu	Quy định Bộ GTVT	Đã bắt buộc
2	Xe mô tô, xe gắn máy hai bánh sử dụng xăng	Quy định Bộ GTVT	Đã bắt buộc
3	Xe ô tô thuần điện (BEV), xe Hybrid điện (HEV, PHEV)	QĐ 14/2023/QĐ-TTg	Đã bắt buộc từ 01/01/2026
4	Xe mô tô điện, xe gắn máy điện	QĐ 14/2023/QĐ-TTg	Đã bắt buộc từ 01/01/2026

Lưu ý: 

Đối với nhóm bếp từ, bếp hồng ngoại và đèn LED đường phố, hiện tại (trước ngày 15/07/2026) doanh nghiệp vẫn có thể nhập khẩu bình thường mà chưa bị siết hải quan về nhãn năng lượng. Tuy nhiên, sau mốc 15/07/2026, nếu không có phiếu thử nghiệm hiệu suất năng lượng và chứng nhận công bố của Bộ Công Thương thì hàng sẽ không được thông quan hoặc lưu thông hợp pháp.

8. Tại sao cần dán nhãn năng lượng?

Việc dán nhãn năng lượng không chỉ là yêu cầu pháp lý đối với nhiều sản phẩm mà còn mang lại nhiều lợi ích cho người tiêu dùng, doanh nghiệp và xã hội. Dưới đây là những lý do quan trọng cần thực hiện dán nhãn năng lượng:

• Cung cấp thông tin về hiệu suất năng lượng của sản phẩm giúp người tiêu dùng nhận biết mức tiêu thụ điện năng và khả năng tiết kiệm năng lượng của thiết bị.
• Hỗ trợ người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm tiết kiệm điện thông qua các thông tin và mức xếp hạng hiệu suất năng lượng được thể hiện trên nhãn.
• Giảm chi phí sử dụng năng lượng nhờ ưu tiên sử dụng các thiết bị có hiệu suất cao, tiêu thụ ít điện năng hơn.
• Khuyến khích sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong các hoạt động sinh hoạt, sản xuất và kinh doanh.
• Nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp thông qua việc phát triển các sản phẩm có hiệu suất năng lượng cao và thân thiện với môi trường.
• Góp phần bảo vệ môi trường bằng cách giảm nhu cầu tiêu thụ năng lượng, hạn chế phát thải khí nhà kính và sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên.
• Thực hiện các mục tiêu quốc gia về tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững theo các chương trình quản lý năng lượng của Nhà nước.
• Tăng tính minh bạch của thị trường khi các sản phẩm được đánh giá và công bố hiệu suất năng lượng theo cùng một hệ thống tiêu chí và phương pháp thử nghiệm.
• Đáp ứng yêu cầu pháp luật hiện hành đối với các phương tiện, thiết bị thuộc danh mục bắt buộc phải dán nhãn năng lượng trước khi đưa ra thị trường.

9. Quy định về dán nhãn (tem) năng lượng

Theo quy định tại Điều 6 Thông tư 36/2016/TT-BCT, việc dán nhãn năng lượng đối với các phương tiện, thiết bị thuộc danh mục bắt buộc được thực hiện theo các yêu cầu sau:

Doanh nghiệp được tự dán nhãn năng lượng sau khi đăng ký

Sau khi nộp hồ sơ đăng ký dán nhãn năng lượng đến Bộ Công Thương và hoàn thành thủ tục công bố, doanh nghiệp được tự thực hiện việc dán nhãn năng lượng cho sản phẩm của mình. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của các thông tin đã công bố và thể hiện trên nhãn.

Nhãn năng lượng phải sử dụng theo mẫu thống nhất

Nhãn năng lượng phải được thiết kế, trình bày và sử dụng theo mẫu quy định thống nhất của Bộ Công Thương. Hình thức và quy cách của nhãn được quy định cụ thể tại phụ lục ban hành kèm theo Thông tư 36/2016/TT-BCT.

Nhãn năng lượng phải thể hiện đầy đủ các thông tin bắt buộc

Trên nhãn năng lượng phải có các nội dung cơ bản sau:

• Tên nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu (có thể ghi đầy đủ hoặc viết tắt).
• Mã hiệu (model) của phương tiện, thiết bị.
• Thông tin về mức tiêu thụ năng lượng hoặc hiệu suất năng lượng của sản phẩm.
• Tiêu chuẩn hoặc quy định kỹ thuật áp dụng để đánh giá hiệu suất năng lượng.

Được phép sử dụng nhãn năng lượng điện tử

Doanh nghiệp có thể lựa chọn sử dụng nhãn năng lượng điện tử đối với các sản phẩm phù hợp hoặc áp dụng các hình thức nhãn khác theo quy định hiện hành để thực hiện việc dán nhãn năng lượng.

Kích thước nhãn có thể điều chỉnh

Kích thước của nhãn năng lượng được phép phóng to hoặc thu nhỏ theo tỷ lệ để phù hợp với từng loại sản phẩm. Tuy nhiên, việc thay đổi kích thước không được làm sai lệch nội dung, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng hoặc che khuất các thông tin bắt buộc trên nhãn hàng hóa.

10. Các đọc thông tin sản phẩm theo nhãn năng lượng

Để đánh giá chính xác mức độ tiết kiệm điện của một thiết bị, người tiêu dùng cần hiểu ý nghĩa của các thông tin được thể hiện trên nhãn năng lượng.

• Mức xếp hạng sao năng lượng: Đây là thông tin được người tiêu dùng quan tâm nhiều nhất. Số sao trên nhãn phản ánh mức hiệu suất năng lượng của sản phẩm so với các thiết bị cùng loại. Sản phẩm càng có nhiều sao thì khả năng sử dụng năng lượng càng hiệu quả và mức tiêu thụ điện càng thấp.
• Chỉ số tiêu thụ năng lượng: Thông số này cho biết lượng điện năng mà thiết bị tiêu thụ trong một khoảng thời gian hoặc điều kiện sử dụng xác định. Người dùng có thể dựa vào chỉ số này để ước tính chi phí vận hành và so sánh giữa các sản phẩm có cùng công suất.
• Chỉ số hiệu suất năng lượng: Tùy từng nhóm sản phẩm, nhãn năng lượng sẽ thể hiện các chỉ số hiệu suất khác nhau như CSPF đối với điều hòa, hiệu suất phát sáng đối với đèn LED hoặc các chỉ số hiệu quả năng lượng chuyên biệt khác. Chỉ số càng cao chứng tỏ thiết bị càng tận dụng năng lượng hiệu quả.
• Thông tin nhà sản xuất và model sản phẩm: Nhãn năng lượng luôn thể hiện tên nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu cùng mã hiệu sản phẩm. Đây là căn cứ giúp người tiêu dùng đối chiếu với hồ sơ công bố và tránh nhầm lẫn giữa các model có thiết kế tương tự nhau.
• Tiêu chuẩn áp dụng: Thông tin về tiêu chuẩn hoặc quy chuẩn kỹ thuật được sử dụng trong quá trình đánh giá hiệu suất năng lượng thường được ghi trên nhãn. Điều này giúp xác định cơ sở pháp lý và phương pháp thử nghiệm của sản phẩm.

Trên đây là những thông tin cơ bản về nhãn năng lượng, bao gồm khái niệm, các loại nhãn năng lượng, cách đọc thông tin trên nhãn cũng như những quy định liên quan đến việc dán nhãn năng lượng. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về vai trò của nhãn năng lượng và có thêm cơ sở để lựa chọn các sản phẩm sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm và phù hợp với nhu cầu sử dụng.

CÔNG TY TNHH TIÊU CHUẨN ĐO LƯỜNG OPACONTROL

Website: https://opacontrol.com.vn/

Email: opa@opacontrol.vn

Facebook: https://www.facebook.com/opacontrol

SĐT: 1800 6464 38 – 024 2206 1628